Poleć nas
Plany powstania Świętokrzyskiego Parku Narodowego, istniejące od roku 1922, pokrzyżowała wojna. W 1921r powstał tylko rezerwat Chełmowa Góra. Formalnie Park powstał w 1950r. Siedziba Dyrekcji znajduje się w Bodzentynie.
Powierzchnia Parku obejmuje w chwili obecnej prawie 6 tys ha, w tym Pasmo Łysogór, część Klonowskiego, Doliny Wilkowskiej i Doliny Dębiańskiej. Wchodzą w jego obszar także dwie enklawy – Góra Chełmowa i Las Serwis.
Najwyższym szczytem Parku – jak i całych Gór Świętokrzyskich, jest Łysica (612 m n.p.m), wznosząca się u zachodniego krańca Łysogór. Na drugim krańcu znajduje się Łysiec (Święty Krzyż, Łysa Góra), a na nim najstarsze w Polsce miejsce pielgrzymkowe – klasztor z sanktuarium Świętego Krzyża.
Unikalną formą geologiczno – przyrodniczą Parku są gołoborza – rumowiska skalne pod samymi szczytami najwyższych wzniesień. Złożone z różnorodnych tak w wielkości jak i budowie geologicznej głazów i kamieni stanowią jedyne w skali światowej ekosystemy, całkowicie specyficzne, z bogactwem gatunków endemicznych, wśród nich – "żywych skamielin" sprzed setek tysięcy lat. W trakcie wieloletnich badań, w tym ks. Prof. W. Sedlaka, opisano ponad 12 tys okazów skamieniałości. Gołoborza świętokrzyskie są ścisłymi rezerwatami.
Rezerwatów ścisłych w obrębie Parku jest wiele – w sumie stanowią pow. Blisko 2 tys ha. Warto wśród nich wymienić Mokry Bór i Czarny Las, a także obszerne tereny Puszczy Jodłowej.
Park jest także wyjątkowo bogaty w wychodnie i odkrywki skalne, reprezentujące niemal całą przeszłość geologiczną – nie tylko regionu. Są to jedyne często miejsca, gdzie przeszłość Ziemi jest tak łatwo dostępna.
ŚPN charakteryzuje ogromna różnorodność ekosystemów, specyficzne warunki klimatyczne i geologiczne. Naturalną koleją rzeczy występuje tu nietypowa mieszanka form życia, tak roślinnego jak zwierzęcego. Gatunkiem dominującym w drzewostanie pozostaje jodła, z domieszką modrzewia – w tym modrzewia polskiego – i buka. Z innych zbiorowisk leśnych zasługują na uwagę grądy i bory sosnowe. Duże powierzchnie Parku stanowią łąki o różnym, często jedynym w swoim rodzaju, składzie roślinnym. Szata roślinna jest bardzo różnorodna i obok gatunków typowych dla terenów górskich można tu spotkać rośliny nizinne, a nawet charakterystyczne dla mokradeł i środowisk bagiennych. Z roślin warto wymienić spotykane w poszyciu paprocie, storczyki, goryczki, na łąkach wiązówkę, centurię, rosiczkę, a także ogromną różnorodność krzewów i sporo roślin endemicznych. Na gołoborzach – i nie tylko – spotyka się tu bogactwo grzybów, mchów i porostów.
Równie różnorodny jak szata roślinna jest świat zwierzęcy Parku. Mało jest tutaj dużych gatunków ssaków, chociaż występują dziki, sarny, okresowo jelenie, czasami migrujące łosie. Ssaki reprezentują przede wszystkim mniejsze gatunki, sporo łasicowatych, bobry, a także nietoperze. Ale różnorodność owadów, bezkręgowców, płazów i gadów jest ogromna. Bytuje tu także ok. 100 gatunków ptaków. Z najciekawszych zwierząt – traszka górska, ropucha piaskówka, gniewosz plamisty, krzyżodziób świerkowy, mysikrólik, orlik krzykliwy, bocian czarny, kilka gatunków dzięciołów, cietrzewie. Pomiędzy bezkręgowcami spotyka się gatunki reliktowe, zaś w jednym z siedlisk łąkowych odnaleziono, być może jako jedyne w Polsce stanowisko tego owada – czerwca łąkowego.
Na terenie ŚPN i w jego otulinie znajduje się ponad 400 zabytków kulturowych i historycznych, śladów osadnictwa sprzed wielu wieków, kultury i tradycji, na której wyrastała także nasza tożsamość.
Biorąc pod uwagę cały potencjał terenu Parku, można śmiało nazwać jego teren "Świętym Gajem", sanktuarium Natury i ludzkiej pamięci, niepowtarzalnym w skali Polski. Świętokrzyski Park Narodowy jest co roku tłumnie odwiedzany przez turystów i pielgrzymów z całego kraju – i świata. Zważywszy na jego ogromną wartość tak biologiczną jak i historyczną miejsc w obrębie Parku, otuliny i najbliższych okolic – stanowi jeden z największych skarbów Polski. Stąd niesłychanie ważne jest, aby, pozostając znany i dostępny, nie uległ degeneracji i zniszczeniu. Wiedza o jego wartości i bogactwie, a także ich ochrona, pomoże zachować tę enklawę przyrodniczo – geologiczno – historyczno – kulturową na długie lata. Z pożytkiem dla nas samych i kolejnych pokoleń.
